Week 39: De automatische piloot

De automatische piloot is een begrip dat we allemaal kennen en allemaal ook wel eens gebruiken. Oorspronkelijk komt deze term uit de luchtvaart als een hulpmiddel voor de piloot om gemakkelijker en veiliger te kunnen vliegen. Van hieruit heeft het zich in onze taal geïntegreerd en inmiddels gebruiken we deze uitdrukking als we gedachteloos dingen doen.

Als we spreken over de automatische piloot dan zijn we met onze gedachten ergens anders als waar we in feite mee bezig zijn. Iedereen heeft hier wel een voorbeeld van: gedachteloos autorijden, gedachteloos de vaatwasser inruimen, aan iets heel anders denken terwijl je de trap op loopt. etc. Eigenlijk zijn we bijna altijd bezig met de automatische piloot in werking gesteld die ons gemakkelijk en veilig door de dagelijkse bezigheden heen leidt. Je zou kunnen zeggen dat het best fijn is dat we zo’n ingebouwd hulpmechanisme hebben.

Aan veel zaken zit echter ook een keerzijde en bij de automatische piloot betreft dat de automatische reactiepatronen op situaties waarbij dat eigenlijk niet (meer) wenselijk is. Soms kunnen reacties die je geeft op je partner, je kinderen of je collegae niet meer toereikend zijn waar ze dat eerst wel waren. Op die momenten reageer je onbewust op een wijze waarop je altijd reageerde en ben je er niet echt met je gedachte bij.
Maar ook jouw eigen reactie op situaties kan zo automatisch zijn dat je ongemerkt steeds weer in dezelfde valkuilen trapt.

Wij mensen hebben onszelf patronen aangeleerd door opvoeding, door ervaringen, door invloed van anderen, en van daaruit reageren wij op een wijze die ons bekend en vertrouwd is en waarvan we weten dat die ons als een soort van automatische piloot door het sociale verkeer heen loodst. Dit is een prachtig hulpmiddel mits we ons ervan bewust zijn dat we dit doen. Want als je van jezelf weet dat je op de automatische stand staat, dan kun je de knop ook terugzetten op bewust weer het stuur in eigen handen nemen.

Het beoefenen van mindfulness leert je om steeds helderder te zien waar jouw keuzemoment ligt. Het is een keuze van ga ik nu even lekker op de cruise control, of juist niet en kies ik ervoor om met aandacht en vol bewustzijn het contact met de ander te hebben.