Week 36: Oordeelloos denken

Je denken kent een primaire- en een secundaire reactie. Het eerste is een directe respons op wat je waarneemt via je zintuigen. Denk bijvoorbeeld aan het sollicitatiegesprek waar de gespreksleider onmiddellijk bij binnenkomst van de sollicitant al een oordeel heeft over uiterlijk, stemgeluid, reuk en handdruk. De kunst is om deze primaire reactie te onderwerpen aan waarheidsvinding door je oordeel te toetsen en bij te stellen via een goed en professioneel gesprek.

Op de vraag: ‘Wat is meditatie?’, zou je kunnen antwoorden dat je met jezelf voortdurend een sollicitatiegesprek in je hoofd voert. Het gaat erom dat je tijdens het in stilte aanschouwen van je gedachten ziet waar je denkfouten maakt. Klopt het bijvoorbeeld wel dat je het idee hebt dat iedereen je belachelijk vindt door wat je gedaan hebt? Zeer waarschijnlijk niet, maar doordat je bent gaan interpreteren – de secundaire respons – heb je een sausje over de gebeurtenis gegoten die de werkelijkheid maskeert. Dat doe je helemaal zelf.

In de meditatie ga je de secundaire respons onder het vergrootglas leggen en doordat je dit steeds doet tijdens het stil zijn, ga je jouw tweede reactiepatronen herkennen en bijstellen. Je traint jezelf als het ware om deze tweede reacties op waarde te schatten. Want begrijp me niet verkeerd, deze secundaire responsen zijn uiterst waardevol omdat daarin ook jouw intuïtie en andere levensbehoudende reflexen zijn opgenomen. Het gaat er echter om het kaf van het koren te scheiden en steeds beter door te hebben waar het om een gezonde respons gaat en waar het een oordeel betreft. Niet dat je niet mag oordelen, maar dat je weet dat je oordeelt.